Wilsbekwaam genoeg om een testament te maken?

Op 10 april jl. besteedde het NPO2-programma ‘De Monitor’ aandacht aan de vraag wanneer iemand wilsbekwaam genoeg is om een testament op te stellen. Uit de interviews bleek wel hoe onduidelijk het begrip ‘wilsbekwaamheid’ soms kan zijn. Waar hebben we het hier over?

Wilsbekwaamheid: bent u wel bij uw volle verstand?

Wanneer u een testament wilt opstellen dan moet u daarvoor naar de notaris. U kunt alleen een testament opstellen als u wilsbekwaam bent. Anders gezegd: bent u wel bij uw volle verstand? Het is voor de notaris niet altijd gemakkelijk om dit vast te stellen.

Zo kan het zijn dat u al op leeftijd bent en verschijnselen van dementie heeft, maar nog wel zelfstandig woont en zelf uw financien doet. Of u heeft een (persoonlijkheids)stoornis waardoor u soms wel zelfstandig beslissingen kunt nemen, maar soms ook niet.

Medisch advies noodzakelijk

Wanneer de notaris twijfelt of u wel wilsbekwaam genoeg bent om een testament te maken, zal hij medisch advies inwinnen. Dit ter voorkoming van discussie hierover na het overlijden. De medicus zal de notaris vervolgens adviseren waarna de notaris beslist of het testament opgesteld kan worden of niet.

Niet wilsbekwaam, en dan?

In onze praktijk krijgen wij regelmatig te maken met erfgenamen die grote vraagtekens zetten bij de vraag of de erflater wel wilsbekwaam genoeg was om een testament te maken. Wanneer uit medische informatie blijkt dat de erflater niet bij zijn volle verstand was toen hij het testament maakte, kan de rechter verzocht worden om het testament nietig te verklaren.

Nietig testament = ongeldig testament

Wanneer de rechter het verzoek om het testament nietig te verklaren toewijst, kan het testament volledig van tafel gaan of wordt een streep gezet door bepaalde gedeeltes van het testament.

Afwikkeling nalatenschap bij nietig testament

Hoe de nalatenschap dan moet worden afgewikkeld is niet altijd hetzelfde. Wanneer het testament volledig van tafel gaat, zal de nalatenschap worden afgewikkeld op de wijze zoals de wet die voorschrijft. Wanneer er een streep wordt gezet door bepaalde gedeeltes van het testament, blijft de rest van kracht en zal conform deze bepalingen moeten worden afgewikkeld.

Hoe gaat de rechter hiermee om?

Iedere zaak is anders waardoor er veel verschillende uitspraken zijn van rechters. Nu het ongeldig verklaren van een testament grote gevolgen heeft, zal de rechter dat niet snel doen.

Wanneer u ongeldigverklaring van het testament vordert, dan moet u bewijzen dat (1) de erflater leed aan een geestesstoornis én (2) de erflater onder invloed van deze geestesstoornis het testament heeft opgesteld. Dit bewijs kan op verschillende manier worden geleverd, bijvoorbeeld door medische informatie aan de rechter te laten zien, maar ook door bijvoorbeeld getuigen of deskundigen te laten horen.

Voorbeelden:
– http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBDHA:2015:11927 (ongeldig testament van psychisch gestoorde die leed aan waanbeelden);
– http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:GHSHE:2011:BU9179 (ongeldig testament van erflater met Alzheimer, opgenomen op een gesloten verpleegafdeling);
http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBOBR:2014:1274 (ongeldig testament van erflater met dementie, opgenomen op een gesloten verpleegafdeling);
– http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBDHA:2016:12480 (beginnende dementie en waterhoofd betekent niet zonder meer dat erflater wilsonbekwaam was; nadere bewijslevering gevraagd);
– http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBMNE:2017:1324  (geldig testament van erflater met tekenen van dementie);
– http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBNHO:2017:8119  (geldig testament van verwarde terminaal zieke).

Share this post?

Het Rond Advocaten

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *